Từ ly sữa ngon đến ngành kinh tế nhân văn

 Cùng với sự gia tăng về thu nhập, nhận thức về dinh dưỡng và chất lượng cuộc sống - ngành sữa Việt Nam đã bền bỉ phát triển mạnh cả về quy mô đàn bò, công nghệ chế biến, mạng lưới phân phối lẫn các hoạt động hướng tới cộng đồng. Ngành sữa không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn có vai trò đặc biệt đối với sức khỏe quốc gia. Mỗi ly sữa không đơn thuần là một sản phẩm tiêu dùng mà còn góp phần cải thiện tầm vóc, thể lực và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Hiện nay, Việt Nam có hàng chục doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sữa, trong đó, có các thương hiệu trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với các nhà máy chế biến - công nghệ hiện đại. Nhiều doanh nghiệp, HTX đã đầu tư xây dựng hệ thống trang trại bò sữa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, robot vắt sữa, quản lý đàn bằng chip điện tử và kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu trong nước vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn nhu cầu sản xuất. Một tỷ lệ đáng kể sữa bột nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu để phục vụ chế biến. Điều đó cho thấy ngành sữa Việt Nam vẫn còn dư địa lớn để phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao năng suất đàn bò và giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài.

Tiêu thụ sữa trong nước còn nhiều tiềm năng

Mức tiêu thụ sữa bình quân đầu người ở Việt Nam hiện nay là 27 lít /năm. Nếu so với Singapore 45 lít/năm, Nhật Bản 65 lít/năm, các quốc gia Châu Âu và Bắc Mỹ 80 - 120  lít/người/năm… thì mức tiêu dùng tại Việt Nam thấp hơn khá nhiều.

Chỉ tiêu trong Chiến lược của Chính phủ đề ra: phấn đấu đến năm 2030 tiêu dùng sữa ở Việt Nam đạt mức 40 lítngười/năm và 70 lít/người/năm vào năm 2045 – Mục tiêu này là hợp lý hay cần nâng lên? Điều này phản ánh hai mặt của một vấn đề:

Thứ nhất, thị trường sữa Việt Nam còn nhiều dư địa để tăng trưởng khi quy mô dân số trên 100 triệu người, tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, xu hướng quan tâm đến sức khỏe sau đại dịch COVID-19 đến nay ngày càng rõ nét. 

Thứ hai, mức tiêu thụ chưa cao cũng cho thấy vẫn còn khoảng cách về thu nhập, khả năng tiếp cận sản phẩm và thói quen dinh dưỡng giữa các vùng miền. Ở nhiều khu vực nông thôn, miền núi, trẻ em vẫn chưa có điều kiện sử dụng sữa thường xuyên như trẻ em thành thị.

Bên cạnh đó, cơ cấu tiêu dùng cũng đang thay đổi. Nếu trước đây, sữa chủ yếu dành cho trẻ nhỏ thì hiện nay nhu cầu đối với sữa cho người cao tuổi, dưỡng sức cho người bệnh, phụ nữ mang thai, người chơi thể thao, hay các dòng sữa hữu cơ, sữa ít đường, sữa thực vật đang tăng nhanh, buộc các doanh nghiệp phải liên tục đổi mới sản phẩm, đầu tư nghiên cứu và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của thị trường tiêu dùng sữa.

Cạnh tranh bằng chất lượng thay vì giá bán?

Sự phát triển của ngành sữa Việt Nam không chỉ đến từ quy mô thị trường mà còn nhờ quá trình cạnh tranh ngày càng lành mạnh về chất lượng. Người tiêu dùng hiện nay quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hàm lượng dinh dưỡng, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong sản xuất. Điều đó khiến các doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng quảng cáo hay giá bán mà phải đầu tư thực chất vào công nghệ, quản trị chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và nghiên cứu khoa học.

Xu hướng phát triển xanh cũng đang tác động mạnh đến ngành sữa. Các doanh nghiệp bắt đầu chú trọng giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng tái tạo, tuần hoàn chất thải chăn nuôi, tiết kiệm nước và phát triển mô hình nông nghiệp bền vững. Đây sẽ là một trong những tiêu chí cạnh tranh quan trọng trong giai đoạn tới khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến “dấu chân carbon” của sản phẩm.

Sức khỏe con người và cộng đồng là quý nhất

Nếu chất lượng sản phẩm là nền tảng của doanh nghiệp thì văn hóa trách nhiệm với cộng đồng chính là thước đo của sự phát triển bền vững. Thực tế, trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp sữa Việt đã triển khai nhiều chương trình thiện nguyện và trách nhiệm xã hội hướng đến trẻ em, người cao tuổi và các nhóm yếu thế.

Đối với trẻ em, nhiều chương trình đã hỗ trợ sữa miễn phí cho học sinh vùng sâu, vùng xa, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai hay dịch bệnh. Những chương trình như "Sữa học đường", "Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam" “Sữa nhà ngon, bạn cùng hưởng” và nhiều hoạt động trao tặng sữa tại các địa phương đã góp phần cải thiện dinh dưỡng cho hàng triệu lượt trẻ em trong nhiều năm qua.

Giá trị của những chương trình này không chỉ nằm ở số lượng hộp sữa được trao mà còn ở thông điệp về quyền được tiếp cận dinh dưỡng của mọi trẻ em, bất kể điều kiện kinh tế hay nơi sinh sống.

Đối với người cao tuổi, nhiều doanh nghiệp cũng tổ chức các hoạt động khám sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, tặng sữa, chăm sóc người già neo đơn, hỗ trợ các trung tâm bảo trợ xã hội và các hội người cao tuổi trên cả nước.

Đặc biệt, trong các đợt thiên tai, bão lũ hay đại dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp sữa đã kịp thời hỗ trợ hàng triệu sản phẩm dinh dưỡng cho lực lượng tuyến đầu, bệnh viện dã chiến, khu cách ly và người dân gặp khó khăn. Đây là những đóng góp thiết thực, thể hiện vai trò của doanh nghiệp trong việc chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước, cộng đồng và xã hội.

Ngày nay, xã hội không chỉ đánh giá doanh nghiệp qua quy mô doanh thu hay lợi nhuận mà còn qua những giá trị mà doanh nghiệp tạo ra cho cộng đồng. Một hoạt động thiện nguyện có ý nghĩa không chỉ vì số tiền lớn mà còn vì tính lâu dài, khả năng tạo ra sự thay đổi tích cực và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội.

Đối với ngành sữa, hỗ trợ dinh dưỡng cho trẻ em nghèo hay người cao tuổi không đơn thuần là hoạt động nhân đạo mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giảm gánh nặng y tế và xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn. Khi trách nhiệm xã hội được gắn với sứ mệnh phát triển con người, giá trị của doanh nghiệp sẽ vượt ra ngoài những con số kinh doanh.

Hướng tới một ngành sữa phát triển toàn diện

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao chất lượng dân số và phát triển nguồn nhân lực, ngành sữa sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chiến lược dinh dưỡng quốc gia.

Để phát triển bền vững, ngành sữa cần đồng thời giải quyết nhiều bài toán: mở rộng vùng nguyên liệu trong nước, nâng cao năng suất đàn bò, kiểm soát chất lượng từ trang trại đến bàn ăn, giảm phát thải trong sản xuất, phát triển các sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới và tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng thông qua những chương trình trách nhiệm xã hội thiết thực.

Một ngành sữa mạnh không chỉ được đo bằng số lít sữa bán ra mỗi ngày hay doanh thu hàng năm, mà còn được đo bằng số trẻ em được uống sữa đầy đủ hơn, số người cao tuổi được chăm sóc tốt hơn và mức độ đóng góp vào sức khỏe cộng đồng.

Khi mỗi ly sữa mang trong mình cả giá trị dinh dưỡng và tinh thần sẻ chia, đó cũng là lúc ngành sữa thực sự trở thành một ngành kinh tế nhân văn, phát triển vì con người và cùng con người.